اندروید یا اندروید تی وی؟ مسئله این است!

سیستم عامل اندروید رو میشود محبوب ترین سیستم عامل دنیا دانست. اولین نسخه ی اندروید در سال ۲۰۰۷ معرفی و اولین دستگاه اندرویدی در سال ۲۰۰۸ (توسط شرکت HTC) به بازار عرضه شد. به تازگی اما گوگل نسخه های ویژه ای برای تلویزیون موسوم به اندروید تی وی (Android TV)، برای خودرو (Android Auto) و برای گجت های پوشیدنی (Wear OS) معرفی کرده است.

اندروید به خودیِ خود سیستم عاملی متن باز است که هر ساله نسخه ی جدید آن به کمک توسعه دهندگان بسیاری به رهبری شرکت گوگل عرضه می شود. به زبان ساده پروژه های برنامه نویسی متن باز پروژه هایی هستند که کدهای منبع (Source Code) آن ها در دسترس عموم است. یعنی هرکسی می تواند این کدها را دریافت، ویرایش و بازتولید کنه تا به نسخه ی دلخواه از پروژه ی اصلی برسه. مثلا هر برنامه نویسی میتونه کدهای منبع مربوط به پروژه اندروید (که عموما AOSP می نامند) رو برداره، بخش هایی از اون رو به دلخواه ویرایش کنه و برای خودش اندروید رو کامپایل کنه تا نسخه ی سیستم عامل مطلوب خودش رو تولید کنه.

اما نکته مهم اینجاست : برخلاف اندروید (یا اندروید موبایل)، اندروید تی وی پروژه ای متن باز نیست. یعنی با هر بار انتشار نسخه ی جدید سیستم عامل اندروید تی وی، کدهای منبع اون در اختیار توسعه دهندگان قرار نمی گیرد.

اندروید تی وی چیه؟

اندروید تی وی نسخه ای ویژه از سیستم عامل اندروید است که توسط شرکت گوگل ساخته و ارائه می شه. برخلاف اندروید موبایل، شرکت های ثانویه نمیتوانند مستقیما از گوگل کدهای منبع اندروید تی وی رو بگیرند و در محصولات خودشون استفاده کنند. مثلا شرکت سامسونگ اندروید موبایل رو برای دستگاه های خودش از گوگل دریافت و استفاده می کنه. ولی نمیتونه همین کار رو برای اندروید تی وی بکنه مگر اینکه دستگاه هاشو با قوانین گوگل بسازه و عرضه کنه.

این نکته بسیار مهم است : گوگل پکیج اندروید تی وی رو نه بصورت متن باز، بلکه با انجام یک سری آزمایش (که با عنوان Google CTS شناخته می شوند) روی دستگاه های استفاده کننده از سیستم عاملش بررسی و مجوز بهره برداری از این پکیج رو به شرکت ها میده. نمونه ی این همکاری، دستگاه می باکس شرکت شیائومی است. این دستگاه از سیستم عامل اندروید تی وی استفاده میکنه و اصطلاحا دستگاهی Google Certified است.

تفاوت اندروید و اندروید TV در چیست؟

تفاوت بین اندروید و اندروید تی وی در سطوح مختلفی خودش رو نشون میده. از لایه ی خود سیستم عامل تا لایه نرم افزارها و سرویس ها. گوگل بخشی از کد سیستم عامل اندروید موبایل رو طوری تغییر داده تا نرم افزارها و سرویس های مورد نیاز کاربران تلویزیونی رو بهتر اجرایی کنند.

در لایه ی نرم افزار گوگل از نرم افزارهای اختصاصی خودش استفاده می کنه. برای مثال برخلاف دستگاه های موبایل اندرویدی که عموما با لانچر شرکت های سخت افزاری ارائه می شوند (مثل لانچر و رابط کاربری One UI شرکت سامسونگ)، دستگاه های اندروید تی وی گوگل، با لانچر توسعه داده شده توسط گوگل باندل و عرضه می شوند. یا مثلا گوگل برای فروشگاه نرم افزاری (Play Store) از اپلیکیشن کاملا متفاوتی استفاده می کنه (اگرچه این فروشگاه نرم افزاری هم Playstore نام داره و همون package name پلی استور موبایل رو داره ولیکن اپلیکیشن ها و بازی هایی که میتونید از اون دانلود و نصب کنید مناسب برای رابط کاربری تلویزیون هستند).

گوگل سیستم عامل اندروید تی وی رو طوری بازنویسی کرده که بجای لمس صفحه نمایش کاربر بتونه با ریموت کنترل به خواسته هاش برسه. نکته ی بسیار بسیار مهم در اینجا اینست که یکبار در سطح سیستم عامل (لایه پایین) لازمه که ریموت کنترل و کلیدهاش به سیستم معرفی شود و یکبار هم در طراحی و توسعه اپلیکیشن ها باید به این توجه کرد که کاربر فقط و فقط یک ریموت کنترل در دست دارد و باید بتواند با همان ریموت کنترل کارش را به سرانجام برساند. مثلا اپلیکیشن نماوا رو در نظر بگیرید. همونطور که در تصویر زیر می بینید در نسخه ی تی وی این اپلیکیشن طراح رابط کاربری و سازنده اپلیکیشن حالتی رو در نظر گرفتند که اساسا در موبایل لازم نیست: حالت تمرکز (focus state). به زبون ساده : اگر روی گوشی موبایل روی بخواهید یه آیتم رو انتخاب کنید چطور این کار رو انجام میدید؟ ساده ست، لمسش می کنید. حالا اگر بخواهید آیتم کناریش رو انتخاب کنید چی؟ بازم جواب همونه : لمسش می کنید. ولی روی تلویزیون چی؟ جواب همونطور که در تصویر زیر روشنه، مشخص کردن موقعیت فعلیه. یعنی اگر در هر لحظه یکی از آیتم ها طوری از بقیه متمایز باشه که بشه تشخیص داد، می شود با استفاده از ریموت کنترل آیتم های دیگه رو هم متمایز و انتخاب کرد. اینکه ریموت کنترل بتواند آیتم ها رو از هم متمایز کند رو لایه ی سیستم عامل و اینکه از این قابلیت طوری استفاده کرد که اپلیکیشن سازگار با ریموت کنترل باشد رو برنامه نویس اون اپلیکیشن پیاده سازی می کنند. یعنی سیستم عامل فرمان رو از ریموت کنترل دریافت و به اپلیکیشن تحویل میده، وظیفه ی اپلیکیشنه که از این اطلاعات دریافتی بدرستی استفاده کنه. یکی از دلایلی که گوگل پلی استور تلویزیون رو در اندروید تی وی از پلی استور موبایل جدا کرده همین موضوع است. چه بسیارند اپلیکیشن هایی روی پلی استور موبایل که با ریموت کنترل نمیشود باهاشون کار کرد. 

تفاوت رابط کاربری نماوا روی نت باکس و موبایل

اندروید تی وی از لحاظ پشتیبانی هم با اندروید موبایل تفاوت داره. گوگل مستقیما وظیفه ی پشتیبانی از اندروید تی وی رو برعهده داره در حالیکه اندروید موبایل رو شرکت ارائه دهنده سخت افزار پشتیبانی میکنه.

آیا می شود اندروید موبایل رو به اندروید تی وی تبدیل کرد؟

همونطور که در بالا گفته شود اندروید تی وی به بازنویسی کدهای سیستم عامل اندروید برای کاربر تلویزیونی نیاز داره. وظیفه ای که تا به امروز گوگل رسما به تنهایی انجامش داده. ولی شرکت هایی هستند که اندروید موبایل رو به اندروید تی وی تبدیل می کنند. یعنی بازنویسی کدها رو برای کاربر تلویزیونی بدون کمک گوگل انجام می دهند. نت باکس یکی از شرکت هایی است که SDK اندروید خام (AOSP) را دریافت و به اندروید تی وی تبدیل می کنه. این کار به دلایل متفاوتی ممکنه از طرف شرکتها صورت بگیره از جمله عدم امکان همکاری با گوگل، ارائه سیستم عامل اندروید google-free و … . در نت باکس این موضوع بدلیل عدم سرویس دهی مناسب و کامل شرکت گوگل در ایران صورت گرفته تا سرویس دهی به کاربران تلویزیونی کیفیت و تداوم داشته باشد.

دستگاه های google-free (آزاد از گوگل) برخی سرویس های گوگل رو در خود ندارند. مثلا ممکن است سرویس تبدیل گفتار به متن گوگل، گوگل هوم و برخی سرویس های گوگل در این دستگاه ها ارائه نشود.

در این نوشته تلاش کردیم با معرفی و مقایسه اندروید TV با اندروید موبایل مزایای اندروید تی وی رو توضیح بدیم. اندروید تی وی قطعا بهترین سیستم عامل ممکن برای تلویزیون است. اما چطور میشود تلویزیون خود رو به یک تلویزیون اندرویدی تبدیل کنیم؟ اندروید باکس ها جواب این نیاز شما هستند. برای مطالعه بیشتر نوشته ی راهنمای جامع انتخاب و خرید اندروید باکس را بخوانید.